ฝ่ายนักธรรม-วินัย
ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ  นักธรรมชั้นตรี
สอบในสนามหลวง
สอบวันอาทิตย์ ที่ 30 พฤศจิกายน  2546
 
๑. ๑.๑ข้อความว่า “ พระศาสดาทรงตั้งอยู่ในที่เป็นพระธรรมราชาผู้ปกครอง ” หมายความว่าอย่างไร ?
๑.๒พระบัญญัติที่ทรงตั้งไว้เดิมเรียกว่าอะไร ?
๑. ๑.๑หมายความว่า ทรงตั้งพระพุทธบัญญัติเพื่อป้องกันความประพฤติเสียหาย  และวางโทษแก่ผู้ล่วงละเมิด ด้วยปรับอาบัติหนักบ้าง เบาบ้าง  อย่างเดียวกับพระเจ้าแผ่นดินทรงตราพระราชบัญญัติ ฯ
๑.๒เรียกว่า มูลบัญญัติ ฯ
๒. ๒.๑การปลงชีวิตอย่างไร ต้องอาบัติถุลลัจจัย  ?
๒.๒“ภิกษุว่ายากสอนยาก ภิกษุอื่นห้ามไม่ฟัง สงฆ์สวดกรรมเพื่อจะให้ละข้อที่ประพฤตินั้น ถ้าไม่ละต้องสังฆาทิเสส” คือสิกขาบทที่เท่าไร ทรงบัญญัติเพื่อประสงค์ใด ?
๒.๑การปลงชีวิตมนุษย์แต่ไม่สำเร็จ คือไม่ตาย เป็นแค่บาดเจ็บ ๑ ปลงชีวิตอมนุษย์ มียักษ์ เปรตเป็นต้น ๑ ฯ
๒.๒สิกขาบทที่  ๑๒  แห่งสังฆาทิเสส  เพื่อป้องกันไม่ไห้ภิกษุดื้อด้าน ฯ
๓. ๓.๑คำว่า  “ภิกษุประทุษร้ายตระกูล”  ในสิกขาบทที่ ๑๓  แห่งสังฆาทิเสส  หมายถึงการทำอย่างไร ?
๓.๒สังฆาทิเสส  ๑๓  สิกขาบท ที่ชื่อว่า ยาวตติยกะ หมายความว่าอย่างไร ?
๓. ๓.๑หมายถึงการที่ภิกษุประจบคฤหัสถ์ ยอมตนให้เขาใช้สอย  เช่นเดินส่งข่าวให้เขาเป็นต้น หรือ ด้วยการเอาเปรียบโดยเชิงให้สิ่งเล็กน้อยด้วยหวังได้มาก ฯ
๓.๒ที่ชื่อว่า ยาวตติยกะ เพราะให้ต้องอาบัติต่อเมื่อสงฆ์ประกาศห้ามครบ ๓ ครั้ง ฯ
๔. ๔.๑คำว่า  “ นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ”  หมายความว่าอย่างไร ?
๔.๒ภิกษุต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แล้ว  ทำอย่างไรจึงจะพ้น ?
๔. ๔.๑หมายความว่า  อาบัติปาจิตตีย์  ที่จำต้องสละสิ่งของ ฯ
๔.๒ภิกษุต้องสละสิ่งของอันเป็นเหตุให้ต้องอาบัตินั้นก่อน แล้วแสดงอาบัติ จึงพ้นจากอาบัตินั้นได้ ฯ
๕. ๕.๑อติเรกจีวร  ได้แก่จีวรเช่นไร ?
๕.๒การที่ทรงห้ามไม่ให้ภิกษุเก็บอติเรกจีวร  ด้วยมีพระพุทธประสงค์อย่างไร ?
๕. ๕.๑ได้แก่  จีวรนอกจากจีวรอธิษฐาน ฯ
๕.๒ด้วยมีพระพุทธประสงค์เพื่อป้องกันความสุรุ่ยสุร่าย และความมักมากของภิกษุ ฯ
๖. ๖.๑ภิกษุรู้อยู่  น้อมลาภที่เขาจะถวายสงฆ์มาเพื่อตน  ต้องอาบัติอะไร ?
๖.๒คำว่า  “ ลาภ ” ในข้อ  ๖.๑  นั้น  ได้แก่อะไรบ้าง ?
๖. ๖.๑ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ฯ
๖.๒ได้แก่ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และเภสัช ซึ่งเรียกว่า ปัจจัย ๔ และของที่เป็นกัปปิยะอย่างอื่น ๆ อีก ฯ
๗.จงให้ความหมายของคำต่อไปนี้
๗.๑โอมสวาท  ? ๗.๒อักโกสวัตถุ  ?
๗. ๗.๑คือ  คำพูดเสียดแทงให้เจ็บใจ ฯ
๗.๒คือ  เรื่องสำหรับด่า  ๑๐  อย่าง ฯ
๘. ๘.๑ภิกษุต้องอาบัติเพราะความซุกซน  มีอย่างไรบ้าง ?
๘.๒ภิกษุซ่อนบาตร ซ่อนปากกาของภิกษุอื่นเพื่อล้อเล่น ต้องอาบัติอะไร ?
๘. ๘.๑มีอย่างนี้  คือ  เล่นจี้  เล่นน้ำ  หลอนภิกษุ  ซ่อนของเพื่อล้อเล่น  พูดเย้าให้เกิดรำคาญ ฯ
๘.๒ซ่อนบาตร  ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ซ่อนปากกา ต้องอาบัติทุกกฏ ฯ
๙. ๙.๑เสขิยวัตร  คืออะไร ?  หมวดที่  ๒  ว่าด้วยเรื่องอะไร ?
๙.๒ภิกษุไม่เอื้อเฟื้อในเสขิยวัตร  ปฏิบัติผิดธรรมเนียม  ต้องอาบัติอะไร ?
๙. ๙.๑คือ  วัตรหรือธรรมเนียมที่ควรศึกษา ฯ  หมวดที่  ๒  ว่าด้วยธรรมเนียมรับบิณฑบาตและฉันอาหาร ฯ
๙.๒ต้องอาบัติทุกกฏ ฯ
๑๐. ๑๐.๑อธิกรณ์  คืออะไร ?  อธิกรณ์ย่อมระงับได้ด้วยอะไร ?
๑๐.๒การแสดงอาบัติจัดเข้าในอธิกรณสมถะข้อไหน ?  สำหรับระงับอธิกรณ์อะไร ?
๑๐. ๑๐.๑คือ เรื่องที่เกิดขึ้นแล้วจะต้องจัดต้องทำ ฯ   ระงับได้ด้วยอธิกรณสมถะ คือธรรมสำหรับระงับอธิกรณ์ ฯ
๑๐.๒จัดเข้าในปฏิญญาตกรณะ ฯ  สำหรับระงับอาปัตตาธิกรณ์  ฯ