ปัญหาและเฉลยวิชาวินัยบัญญัติ นักธรรมชั้นตรี สอบในสนามหลวง สอบวันอาทิตย์ ที่ 30 พฤศจิกายน 2546 ๑. ๑.๑ข้อความว่า “ พระศาสดาทรงตั้งอยู่ในที่เป็นพระธรรมราชาผู้ปกครอง ” หมายความว่าอย่างไร ? ๑.๒พระบัญญัติที่ทรงตั้งไว้เดิมเรียกว่าอะไร ? ๑. ๑.๑หมายความว่า ทรงตั้งพระพุทธบัญญัติเพื่อป้องกันความประพฤติเสียหาย และวางโทษแก่ผู้ล่วงละเมิด ด้วยปรับอาบัติหนักบ้าง เบาบ้าง อย่างเดียวกับพระเจ้าแผ่นดินทรงตราพระราชบัญญัติ ฯ ๑.๒เรียกว่า มูลบัญญัติ ฯ ๒. ๒.๑การปลงชีวิตอย่างไร ต้องอาบัติถุลลัจจัย ? ๒.๒“ภิกษุว่ายากสอนยาก ภิกษุอื่นห้ามไม่ฟัง สงฆ์สวดกรรมเพื่อจะให้ละข้อที่ประพฤตินั้น ถ้าไม่ละต้องสังฆาทิเสส” คือสิกขาบทที่เท่าไร ทรงบัญญัติเพื่อประสงค์ใด ? ๒.๑การปลงชีวิตมนุษย์แต่ไม่สำเร็จ คือไม่ตาย เป็นแค่บาดเจ็บ ๑ ปลงชีวิตอมนุษย์ มียักษ์ เปรตเป็นต้น ๑ ฯ ๒.๒สิกขาบทที่ ๑๒ แห่งสังฆาทิเสส เพื่อป้องกันไม่ไห้ภิกษุดื้อด้าน ฯ ๓. ๓.๑คำว่า “ภิกษุประทุษร้ายตระกูล” ในสิกขาบทที่ ๑๓ แห่งสังฆาทิเสส หมายถึงการทำอย่างไร ? ๓.๒สังฆาทิเสส ๑๓ สิกขาบท ที่ชื่อว่า ยาวตติยกะ หมายความว่าอย่างไร ? ๓. ๓.๑หมายถึงการที่ภิกษุประจบคฤหัสถ์ ยอมตนให้เขาใช้สอย เช่นเดินส่งข่าวให้เขาเป็นต้น หรือ ด้วยการเอาเปรียบโดยเชิงให้สิ่งเล็กน้อยด้วยหวังได้มาก ฯ ๓.๒ที่ชื่อว่า ยาวตติยกะ เพราะให้ต้องอาบัติต่อเมื่อสงฆ์ประกาศห้ามครบ ๓ ครั้ง ฯ ๔. ๔.๑คำว่า “ นิสสัคคิยปาจิตตีย์ ” หมายความว่าอย่างไร ? ๔.๒ภิกษุต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์แล้ว ทำอย่างไรจึงจะพ้น ? ๔. ๔.๑หมายความว่า อาบัติปาจิตตีย์ ที่จำต้องสละสิ่งของ ฯ ๔.๒ภิกษุต้องสละสิ่งของอันเป็นเหตุให้ต้องอาบัตินั้นก่อน แล้วแสดงอาบัติ จึงพ้นจากอาบัตินั้นได้ ฯ ๕. ๕.๑อติเรกจีวร ได้แก่จีวรเช่นไร ? ๕.๒การที่ทรงห้ามไม่ให้ภิกษุเก็บอติเรกจีวร ด้วยมีพระพุทธประสงค์อย่างไร ? ๕. ๕.๑ได้แก่ จีวรนอกจากจีวรอธิษฐาน ฯ ๕.๒ด้วยมีพระพุทธประสงค์เพื่อป้องกันความสุรุ่ยสุร่าย และความมักมากของภิกษุ ฯ ๖. ๖.๑ภิกษุรู้อยู่ น้อมลาภที่เขาจะถวายสงฆ์มาเพื่อตน ต้องอาบัติอะไร ? ๖.๒คำว่า “ ลาภ ” ในข้อ ๖.๑ นั้น ได้แก่อะไรบ้าง ? ๖. ๖.๑ต้องอาบัตินิสสัคคิยปาจิตตีย์ ฯ ๖.๒ได้แก่ จีวร บิณฑบาต เสนาสนะ และเภสัช ซึ่งเรียกว่า ปัจจัย ๔ และของที่เป็นกัปปิยะอย่างอื่น ๆ อีก ฯ ๗.จงให้ความหมายของคำต่อไปนี้ ๗.๑โอมสวาท ? ๗.๒อักโกสวัตถุ ? ๗. ๗.๑คือ คำพูดเสียดแทงให้เจ็บใจ ฯ ๗.๒คือ เรื่องสำหรับด่า ๑๐ อย่าง ฯ ๘. ๘.๑ภิกษุต้องอาบัติเพราะความซุกซน มีอย่างไรบ้าง ? ๘.๒ภิกษุซ่อนบาตร ซ่อนปากกาของภิกษุอื่นเพื่อล้อเล่น ต้องอาบัติอะไร ? ๘. ๘.๑มีอย่างนี้ คือ เล่นจี้ เล่นน้ำ หลอนภิกษุ ซ่อนของเพื่อล้อเล่น พูดเย้าให้เกิดรำคาญ ฯ ๘.๒ซ่อนบาตร ต้องอาบัติปาจิตตีย์ ซ่อนปากกา ต้องอาบัติทุกกฏ ฯ ๙. ๙.๑เสขิยวัตร คืออะไร ? หมวดที่ ๒ ว่าด้วยเรื่องอะไร ? ๙.๒ภิกษุไม่เอื้อเฟื้อในเสขิยวัตร ปฏิบัติผิดธรรมเนียม ต้องอาบัติอะไร ? ๙. ๙.๑คือ วัตรหรือธรรมเนียมที่ควรศึกษา ฯ หมวดที่ ๒ ว่าด้วยธรรมเนียมรับบิณฑบาตและฉันอาหาร ฯ ๙.๒ต้องอาบัติทุกกฏ ฯ ๑๐. ๑๐.๑อธิกรณ์ คืออะไร ? อธิกรณ์ย่อมระงับได้ด้วยอะไร ? ๑๐.๒การแสดงอาบัติจัดเข้าในอธิกรณสมถะข้อไหน ? สำหรับระงับอธิกรณ์อะไร ? ๑๐. ๑๐.๑คือ เรื่องที่เกิดขึ้นแล้วจะต้องจัดต้องทำ ฯ ระงับได้ด้วยอธิกรณสมถะ คือธรรมสำหรับระงับอธิกรณ์ ฯ ๑๐.๒จัดเข้าในปฏิญญาตกรณะ ฯ สำหรับระงับอาปัตตาธิกรณ์ ฯ
|