ปัญหาและเฉลยวิชาธรรม  นักธรรมชั้นตรี

สอบในสนามหลวง

วันเสาร์ ที่  ๓  พฤศจิกายน  พ.ศ. ๒๕๔๔

 ๑.      ๑.๑ธรรมคุ้มครองโลกมีอะไรบ้าง ?

          ๑.๒ธรรมข้อนี้จะคุ้มครองโลกได้อย่างไร ?

๑.       ๑.๑มี  ๒  อย่างคือ

๑) หิริ           ความละอายแก่ใจ               

๒) โอตตัปปะ  ความเกรงกลัว

          ๑.๒ธรรมข้อนี้จะคุ้มครองโลกได้ เนื่องจากปัจจุบันโลกที่เกิดวิกฤตการณ์ในด้านต่าง ๆ ส่วนหนึ่งนั้นเป็นเพราะชาวโลกละทิ้งธรรม  คือ หิริ และโอตตัปปะ ไม่ละอายแก่ใจ ไม่เกรงกลัวต่อผลแห่งความชั่ว ขาดเมตตากรุณา เป็นคนเห็นแก่ตัวจัด มีการเบียดเบียน กระทำทุจริต  โดยวิธีการต่าง ๆ หากชาวโลกมีธรรมคู่นี้ตั้งมั่นในใจแล้ว ก็จะช่วยคุ้มครองโลกให้พ้นจากภาวะวิกฤตในปัจจุบันได้

๒.       ๒.๑พระรัตนตรัย กับไตรสรณคมน์ เป็นอย่างเดียวกัน  หรือต่างกันอย่างไร ?

          ๒.๒การเปล่งวาจาถึงรัตนะ ๓ เป็นที่พึ่ง  จัดเป็นอย่างไหนใน ๒ อย่างนั้น ?

๒.       ๒.๑ต่างกัน พระรัตนตรัย ได้แก่หมวด ๓ แห่งรัตนะ คือ พระพุทธ พระธรรม  พระสงฆ์ 

ส่วนไตรสรณคมน์ ได้แก่การถึง (เข้าถึง) พระพุทธ พระธรรม  พระสงฆ์  เป็นสรณะ

          ๒.๒จัดเป็นไตรสรณคมน์

๓.       ๓.๑ปธาน ๔  มีอะไรบ้าง ?

          ๓.๒คนเสพยาเสพติด เพียรพยายามจะเลิกให้ได้ ชื่อว่าตั้งอยู่ในปธานข้อไหน ?

๓.       ๓.๑ มี ๑) สังวรปธาน           เพียรระวังไม่ให้บาปเกิดขึ้นในสันดาน

          ๒) ปหานปธาน          เพียรละบาปที่เกิดขึ้นแล้ว

          ๓) ภาวนาปธาน         เพียรให้กุศลเกิดขึ้นในสันดาน

          ๔) อนุรักขนาปธาน     เพียรรักษากุศลที่เกิดขึ้นแล้วไม่ให้เสื่อม

          ๓.๒ตั้งอยู่ในปหานปธาน

๔.       ๔.๑อริยสัจ ๔  มีอะไรบ้าง ?

          ๔.๒ปรารถนาสิ่งใด  ไม่ได้สมหวัง  จัดเป็นอริยสัจข้อไหน ?

๔.       ๔.๑ มี ๑) ทุกข์        

๒) สมุทัย คือ  เหตุให้ทุกข์เกิด

๓) นิโรธ  คือ  ความดับทุกข์            

๔) มรรค  คือ  ข้อปฏิบัติให้ถึงความดับทุกข์

          ๔.๒จัดเป็นทุกข์

๕.       ๕.๑กรรมที่เป็นบาปหนักที่สุด  มีชื่อเรียกว่าอะไร ?  คืออะไรบ้าง ?

          ๕.๒เพราะเหตุไรจึงเป็นกรรมที่เป็นบาปหนักที่สุด ?

๕.       ๕.๑ มีชื่อเรียกว่า  อนันตริยกรรม  คือ

๑) มาตุฆาต              ฆ่ามารดา

๒) ปิตุฆาต               ฆ่าบิดา

๓) อรหันตฆาต          ฆ่าพระอรหันต์

๔) โลหิตุปบาท          ทำร้ายพระพุทธเจ้าจนถึงยังพระโลหิตให้ห้อขึ้นไป

๕) สังฆเภท              ยังสงฆ์ให้แตกจากกัน

          ๕.๒เพราะห้ามสวรรค์ ห้ามนิพพาน ตั้งอยู่ในฐานปาราชิกของผู้นับถือพระพุทธศาสนา ห้ามไม่ให้ทำเป็นเด็ดขาด

๖.       ๖.๑ทรัพย์ประเภทไหนเรียกว่าอริยทรัพย์ ?

          ๖.๒อริยทรัพย์ดีกว่าทรัพย์ภายนอกเพราะเหตุไร ?

๖.       ๖.๑ทรัพย์  คือคุณความดีที่มีในสันดานอย่างประเสริฐ  เรียกว่า อริยทรัพย์  มี  ศรัทธา  ศีล  เป็นต้น

          ๖.๒ดีกว่า เพราะอริยทรัพย์ เป็นคุณธรรม เครื่องบำรุงจิตใจให้ปลื้มให้อบอุ่น มีแล้วไม่ต้องเป็นทุกข์กังวลในการคุ้มครองป้องกันโจรภัยเป็นต้น ใครแย่งชิงไปไม่ได้ ใช้เท่าใดก็ไม่ต้องกลัวหมดสิ้น ไม่ต้องเสี่ยงภัยในการแสวงหา เป็นต้น  ทั้งสามารถติดตามเป็นที่พึ่งในสัมปรายภพได้ด้วย

๗.       ๗.๑โลกธรรมมีกี่อย่าง ?  อะไรบ้าง ?

          ๗.๒ท่านสอนให้ปฏิบัติต่อโลกธรรมอย่างไร ?

๗.       ๗.๑ มี  ๘  อย่าง  คือ   มีลาภ ๑       ไม่มีลาภ ๑     มียศ ๑   ไม่มียศ ๑   สรรเสริญ ๑   นินทา ๑  สุข ๑             ทุกข์ ๑

          ๗.๒ สอนอย่างนี้ คือในโลกธรรมทั้ง ๘ อย่างนี้ อย่างใดอย่างหนึ่งเกิดขึ้น ควรพิจารณาว่า  สิ่งนี้เกิดขึ้นแล้วแก่เรา  มันเป็นของไม่เที่ยง เป็นทุกข์  มีความแปรปรวนเป็นธรรมดา  ควรรู้ตามที่เป็นจริง  อย่าให้ครอบงำจิตได้  คืออย่ายินดีในส่วนที่ปรารถนา  อย่ายินร้ายในส่วนที่ไม่ปรารถนา

๘.       ๘.๑อบายมุข ๔  มีอะไรบ้าง ?

          ๘.๒การเที่ยวกลางคืนมีโทษอย่างไรบ้าง ?

๘.       ๘.๑ มี ๑) ความเป็นนักเลงหญิง                  ๒) ความเป็นนักเลงสุรา

๓) ความเป็นนักเลงเล่นการพนัน        ๔) ความคบคนชั่วเป็นมิตร

          ๘.๒    มีโทษ ๖ อย่างคือ

๑) ชื่อว่าไม่รักษาตัว                       ๒) ชื่อว่าไม่รักษาลูกเมีย

๓) ชื่อว่าไม่รักษาทรัพย์สมบัติ            ๔) เป็นที่ระแวงของคนทั้งหลาย

๕) มักถูกใส่ความ                          ๖) ได้ความลำบากมาก

๙.       ๙.๑มิตตปฏิรูปได้แก่คนพวกไหนบ้าง ?

          ๙.๒พระพุทธเจ้าทรงสอนให้ปฏิบัติต่อคนพวกนี้อย่างไร ?

๙.       ๙.๑ได้แก่       ๑) คนปอกลอก                   ๒) คนดีแต่พูด

๓) คนหัวประจบ                  ๔) คนชักชวนในทางฉิบหาย

          ๙.๒ทรงสอนให้หลีกเลี่ยงไม่ควรคบเป็นมิตร เหมือนคนเดินทางหลีกเลี่ยงทางที่มีภัยอันตรายเสีย ฉะนั้น

๑๐.     ๑๐.๑จงเขียนศีล ๕  ข้อที่ ๓  พร้อมทั้งคำแปล

          ๑๐.๒อุบาสก  อุบาสิกา  ควรงดเว้นการค้าขายที่ไม่ชอบธรรมอะไรบ้าง ?

๑๐.    ๑๐.๑กาเมสุ  มิจฉาจารา  เวรมณี  เว้นจากการประพฤติผิดในกาม

          ๑๐.๒ควรงดเว้น        

๑) ค้าขายเครื่องประหาร

๒) ค้าขายมนุษย์                 

๓) ค้าขายสัตว์เป็นสำหรับฆ่าเพื่อเป็นอาหาร  

๔) ค้าขายน้ำเมา                

๕) ค้าขายยาพิษ